Her Şeyi Kontrol Etme İhtiyacı Nereden Gelir?

Her şeyi kontrol etme ihtiyacı, çoğu zaman düzenli ve sorumluluk sahibi olmakla karıştırılır. Oysa bu ihtiyaç, kişinin zihinsel olarak sürekli tetikte olması, belirsizliğe tahammül edememesi ve rahatlayamamasıyla kendini gösterir. Samsun Atakum’da psikolog olarak danışmanlık sürecinde sıkça gözlemlediğim üzere, kontrol ihtiyacı çoğu zaman kaygının değil, güvensizlik duygusunun bir yansımasıdır.

Kontrol İhtiyacı Ne Anlama Gelir?

Kontrol ihtiyacı, kişinin hem kendi iç dünyasını hem de çevresini sürekli denetleme çabasıdır. Planlar bozulduğunda yoğun huzursuzluk yaşanır, küçük belirsizlikler bile büyük tehdit gibi algılanabilir. Zihin, “her şey benim kontrolümde olursa güvende olurum” inancıyla hareket eder.

Ancak bu durum uzun vadede zihinsel yorgunluk, ilişkilerde gerilim ve duygusal tükenmişliğe yol açar.

Kontrol Etme İhtiyacı Nasıl Gelişir?

Bu ihtiyacın kökeni çoğu zaman erken yaşam deneyimlerine dayanır. Çocuklukta:

Belirsiz, tutarsız ya da öngörülemez bir ortamda büyümek
Aşırı eleştirel veya kontrolcü ebeveyn tutumları
Duygusal olarak yeterince görülmemek

kişide “kontrol bende olmazsa güvende değilim” inancını geliştirebilir.

Psikodinamik Bakış Açısı

Psikodinamik açıdan kontrol ihtiyacı, aslında kontrol edilemeyen duygulara karşı geliştirilen bir savunmadır. Kaygı, öfke, suçluluk ya da terk edilme korkusu gibi duygular yeterince işlenmediğinde, zihin bu duyguları yönetmek için dış dünyayı kontrol etmeye yönelir.

Kontrol arttıkça geçici bir rahatlama sağlanır; ancak altta yatan duygular işlenmediği sürece ihtiyaç daha da güçlenir.

Kontrol İlişkileri Nasıl Etkiler?

Kontrol ihtiyacı olan kişiler ilişkilerde sıklıkla:

Karşı tarafın davranışlarını sık denetler
Güvenmekte zorlanır
Esnekliğini kaybeder
İlişkide gerilim ve mesafe yaratır

Bu durum hem kişinin kendisini hem de ilişkiyi yorar.

Kontrol İhtiyacıyla Baş Etmek Mümkün mü?

Kontrol ihtiyacıyla baş etmenin ilk adımı, bu davranışın altında yatan duyguyu fark etmektir. Düşünceleri bastırmak yerine, kontrol edilmek istenen şeyin aslında hangi duyguyla ilgili olduğunu görmek önemlidir.

Psikolojik danışmanlık sürecinde, bireyin belirsizlikle kurduğu ilişki, geçmiş deneyimleri ve duygusal savunmaları ele alınır. Samsun Atakum’da psikolog desteğiyle, kişi kontrol etmeden de güvende kalabileceğini deneyimleyebilir.

Ne Zaman Destek Alınmalı?

Eğer kontrol ihtiyacı:

Günlük yaşamı zorlaştırıyorsa
İlişkilerde sürekli sorun yaratıyorsa
Kişinin gevşemesini ve keyif almasını engelliyorsa

bu durum psikolojik destekle ele alınması gereken bir sürece dönüşmüş olabilir.

Samsun Atakum’da psikolog olarak çalışan Lokman Yılmaz, online ve yüz yüze psikolojik danışmanlık sürecinde kontrol etme ihtiyacının altında yatan duygusal dinamikleri ele alarak bireyin daha esnek ve güvenli bir iç denge kurmasına destek olur.

Kaynakça

McWilliams, N. (2011). Psychoanalytic Diagnosis. Guilford Press.
Bowlby, J. (1988). A Secure Base. Routledge.
Kernberg, O. F. (2004). Object Relations Theory and Clinical Psychoanalysis.
Fonagy, P., & Target, M. (2003). Psychoanalytic Theories.
Türk Psikologlar Derneği (TPD). Kaygı ve baş etme üzerine yayınlar.